اخلاق و فضائل

ولایت امام علی اتمام نعمت

روزی که همه احکام اسلام تشریع و به همه عمل شد، برای دشمنان این دین که تظاهر به اسلام نموده بودند، ولی همچنان کینه آن را به دل داشتند، فقط یک امید باقی مانده بود و آن اینکه بعد از پیغمبر، بلایی بر سر این دین بیاورند و اگر نتوانستند، به کلی نابودش کنند، لااقل تحریفش نمایند و اگر نسخ نگردید، مسخ گردد و به صورت شعایر پوک و بی مغز و بی فایده درآید، ولی با معرفی علی به ولایت، این امید هم بر باد رفت و در این مورد پس از نصب مولی در غدیر، این آیه نازل شد: «امروز کفار از دین شما مأیوس شدند، دیگر از آنها نترسید و از من بترسید (که مبادا با اعمالتان استحقاق عذاب پیدا کنید) و امروز (بعد از نصب علی) دینتان را برایتان کامل کردم و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را پسندیدم که دین شما باشد و به آن خشنودم.» «۱»
بدیهی است که دین، مبیّن و معرف و قرآن، معلم و مفسر لازم دارد و اگر نبود، دین ناقص است. امروز در جهان، چه کسی را جز علی می توان نمونه عالی تربیت
______________________________
(۱). سوره مائده، آیه ۳٫ علامه امینی از شانزده مدرک، از کتب معتبر اهل سنت، نزول این آیه را در غدیر خم، بعد از نصب امیر المؤمنین به ولایت، نقل کرده اند و نیز آیه تبلیغ را درباره علی همان روز از سی مدرک (الغدیر، ج ۱، ص ۲۳۰ و ۲۱۴٫)
وحی و نبوت در پرتو قرآن، ص: ۴۶۶
اسلامی معرفی کرد؟ کسی که ستایشگرانش علاوه بر همه طبقات اسلامی، فلاسفه بزرگ و دانشمندان مبرز و نامی بیگانه نیز می باشند و مثل جرداق مسیحی، پنج جلد کتاب بزرگ در شرح حال و وصف اعمالش به نام صوت العداله الانسانیه می نویسد.
آیا همین دانشمند مسیحی می توانست درباره پیغمبر بزرگواری مانند عیسی ده یک آن کتاب را بنویسد، چون مدت نبوت مسیح سی ماه بود که فقط یک دسته خاص می توانند به وی اقتدا کنند.
اما اتمام نعمت: همه نعمتها از مادی و معنوی، در سایه دین، مفید و نافع و حقیقتا نعمت هستند و گر نه مضر و خطرناک و نقمت می شوند. بزرگترین نعمتهای معنوی، عقل و علم است و قبلا گفته ایم که چگونه هر کدام آنها، ممکن است وسیله جرم و جنایت و تبهکاری شود. امروز که علم ابزار کار سرمایه داران و استعمارگران برای بیچاره کردن و بدبخت نمودن و نابود ساختن ملل ضعیف شده، دیگر آبرویی و شرافتی برای آن مانده است؟
و همچنین است نعمتهای مادی، از ثروت و مقام و نیروی بدنی و هر نعمت و قدرت دیگر، همه در پرتو دین، نعمتند و الّا نقمت خواهند شد. قرآن کریم برای قدرت مالی و مقامی و علمی که هریک منشأ شر و فساد شده است، به قارون و فرعون و بلعم باعورا و روحانیان فاسد یهود، مثال می زند و تبهکاری آنها را شرح می دهد و یوسف که همه این نعمتها را دارد، با کمال تواضع، همه را از خدا می داند و می گوید: «ای پروردگار من، محققا تو قسمتی از پادشاهی جهان را به من دادی و بعضی از معانی کتب آسمانی را به من آموختی، ای آفریننده آسمانها و زمین، تو متولی امر من در دنیا و آخرت هستی، مرا مسلمان و مطیع بمیران و مرا به مردم صالح و شایسته ملحق فرما.» «۱»
نه تنها نعمت و قدرت چنین است، بلکه شدت و محنت، بلا و مصیبت نیز برای دیندار، موجب ریزش گناه و مزید اجر و ثواب و تقرب بیشتر به پروردگار است و بر عکس، کفر و ارتداد، بی دین را شدیدتر، عصیان و طغیانش را زیادتر و از لطف و
______________________________
(۱). سوره یوسف، آیه ۱۰۱٫
وحی و نبوت در پرتو قرآن، ص: ۴۶۷
رحمت خدا دورترش می سازد و به طور کلی، همه چیز در پرتو دین خیر است و منشأ خیر و در سایه کفر شر است و مایه شر. مگر انسان متمدن و مترقی، امروز جز فقدان ایمان و دیانت، چه کسری و ناتمامی دیگر دارد که بدین سان بدبخت و بیچاره گشته که روز به روز بر شماره مبتلایان به امراض روانی و عصبی و بسیاری از بیماریهای بدنی افزوده می شود و انتحار قطعی و یا تدریجی- ابتلا به مخدرات- همواره در افزایش است.
آیا صدق گفتار خدا را با چشم خود نمی بینیم که می فرماید: «هر کس از یاد من روی گردانید، پس قطعا و یقینا برایش زندگی ای تنگ و سخت است.» «۱» آیا سختی و فشاری از این برتر و بالاتر می شود؟ و چاره منحصر به فرد بشر، روی آوردن به خدا و بازگشت به دین است و بس، و امروز دینی جز اسلام وجود ندارد و کتاب وحیی جز قرآن محفوظ نمانده است و درک حقایق اسلام و دریافت تعالیم عالیه قرآن، جز از طریق عترت طاهره که عدل قرآن می باشند، ممکن و میسر نیست (یعنی فقط از طریق مذهب تشیع.)
اینها است مطالبی که این کتاب برای اثبات و توضیح آنها تألیف یافته است، اما اینکه چه اندازه به انجام مقصود توفیق یافته ایم، حکمش با خوانندگان خبره و ذی صلاحیت است که از محضر مبارک چنین خوانندگانی استدعا دارم که بر این جانب منت نهاده، هر گونه نقص و عیبی که در این تألیف به نظر شریفشان رسیده، مرا بر آن آگاه سازند و از راهنماییهای سودمند، دریغ نفرمایند که انتقاد به جا را از تعریف نابجا دوستتر دارم. اما اینکه کسان دیگری روی اغراض خاصی، سخنان دیگری خواهند گفت، برای خود و آنها، از ایزد منان هدایت و حسن نیت و مغفرت، مسألت دارم. و مسلّم است که هر کس در چنین جامعه ای، تحمل زحمتی و تقدیم خدمتی کند، باید خود را آماده این گونه پاداشها و تقدیرها بنماید، به خصوص از طرف کسانی که علی الظاهر خلاف این را باید از آنها توقع و انتظار داشت إِنْ أُرِیدُ إِلَّا الْإِصْلاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَ ما تَوْفِیقِی إِلَّا بِاللَّهِ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَ إِلَیْهِ أُنِیبُ «۲»
______________________________
(۱). سوره طه، آیه ۱۲۴٫
(۲). من جز اصلاح، به اندازه تواناییم قصدی ندارم و توفیقم جز به لطف خدا نیست بر او توکل می کنم.
وحی و نبوت در پرتو قرآن، ص: ۴۶۸
و در هر حال اگر به برکت آیات شریفه و سخنان حکمت آمیز معصومین علیهم السّلام که صفحات این کتاب را مزین و منور ساخته، حتی یک نفر از گمراهان و مرده دلان، به راه دین بازگردد و به حیات ایمانی زنده شود، من مزد زحمات بسیار خود را گرفته ام که وَ مَنْ أَحْیاها فَکَأَنَّما أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعاً «۱»
کتاب را به آیه ای از قرآن که متضمن بشارت خداوند است، به بندگانی که گفتار را می شنوند، پس بهترش را پیروی می کنند، ختم می کنم؛ تا ختامه مسک باشد: فَبَشِّرْ عِبادِ* الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِکَ الَّذِینَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِکَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ «۲»
______________________________
(۱). کسی که یک شخص را زنده کند، مثل این است که همه مردم را زنده کرده است.
(۲). قسمتی از آیه ۱۷ و همه آیه ۱۸ زمر. پس بندگان مرا بشارت بده، آنها که گفتار را می شنوند، پس نیکوترش را پیروی می نمایند، آنان کسانی هستند که خدا هدایتشان کرده و آنها همانها فقط خردمندانند.

برگرفته از کتاب وحی و نبوت در پرتو قرآن نوشته آقای محمد تقی شریعتی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *