متن پیمان صلح مدینه

۱ کتابه صلّی اللّه علیه و سلّم بین المهاجرین و الانصار و الیهود و هو دستور الدّوله البلدیّه بالمدینه مراجع النّصّ الکامل: به ص ۳۴۱- ۳۴۴- با ورقه ۱۰۱/ الف- ب- بع ع ۵۱۷- ابن زنجویه، کتاب الاموال. (خطّیّه بوردور، ترکیا)، عن الزهری، ورقه ۷۰ ب- ۷۱ ب- عمر الموصلی، وسیله المتعبدین، ج ۸، ورقه ۳۲ ب- بسن، عن ابن إسحاق و ابن ابی خیثمه ۱/ ۱۹۸- بک ۳/ ۲۲۴- ۲۲۶- عمخ ع ۷۹٫ راجع للتراجم:
(اردو): محمد حمید اللّه، دنیا کاسب سی بهلا تحریری دستور (مجله طیلسانیین حیدرآباد دکن، جولائی ۱۹۳۹؛ ایضا عهد نبوی مین نظام حکمرانی، طبعه ثالثه ۱۹۸۱، کراجی ص ۷۵- ۱۰۵ خاصه ۹۸- ۱۰۵٫
(ترکیه القدیمه): حسین جاهد (یالجین)، إسلام تاریخی (ترجمه «انالی دیل إسلام بالطلیانیه لکایتانی) استانبول ۱۹۲۴، ج ۳، ص ۱۴۶ و ما بعدها.
)
Francais (: M. Hamidullah, Corpus des documents sur la diplomate
musulmane, NO 1; Le prophete de l, Islam, 1, 123 etsuiv., en particulier 133- 137
) English (: M. Hamidullah, The First Written- Constitution in the World. in;
Islamic Review, WoKing, August to November
1491،. ۶۹۲- ۳۰۳، ۴۳۳- ۰۴۳، ۷۷۳-
۴۸۳، ۲۴۴- ۹۴۴؛ ۳
eed. Lahore 1975- Reuben Levy, Sociology of Islam. I, 279-
282; the same. The Social Structure ofI slam, 1957 p. 273- 275- Majid
Khadduri, The Law of War and peoce in Islam. p. 84- 87: the same, War and
peace in the Law of ISLAM, 1955, P. 206- 209.
) Deutsch (: Wellhusen, Gemeindeordnung uon Medina, in: SKizzen und Vorarbeiten, IV. 76- 83- Buhl, Das Leben Muhammeds, p.
012- 212.
نامه ها و پیمانهای حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم ،ص:۱۰۲ ) Hoilandisch (: Wensinck, Mohammed en de Joden te Medina, 1908, p. 78 ff.
) Italiana (: L. Gaetani, Annali dell, Islam, I. Anno 1. pp 43 ff.
) Turkce (: Salih Tug.( Hamidullah, Islamin hukuk ilmine yardimlari. Ceu. Salih
Tug
(2691،. ۳۱- ۰۳٫
قابل للاقتباسات: عبد الرزاق بن حمام (المتوفی ۲۱۱ ه) کتاب المصنف ع ۱۷۱۸۳، ۱۷۱۸۴- ابو عبید القاسم بن سلّام (ف ۲۲۳) غریب الحدیث (خطبه) کلمه مفرح و قصاص- ابن سعد (ف ۲۳۰) الطبقات، ۱/ ۲، ص ۱۷۲ سطر ۱۰- ۱۳/؛ ۲/ ۱، ص ۱۹، ۲۳- ابن حنبل (ف ۲۴۱) المسند ۹/ ۷۹، ۱۱۹، ۱۲۳، ۲۷۱؛ ۲/ ۱۷۸، ۱۸۰، ۱۹۴، ۲۰۴، ۲۱۱، ۲۱۵، ۳/ ۲۲۱، ۲۴۲، ۲۴۹، ۳۲۱، ۴/ ۱۴۱- ابن زنجویه (ف ۲۵۱) کتاب الاموال (خطبه بوردور، ترکیا)، ورقه ۴۴ ب، ۴۵ ب، ۶۵ الف، ب- الدارمی (ف ۲۵۵) السنن، ۱۵/ ۵- البخاری (ف ۲۵۶) الصحیح، ۳/ ۳۹ رقم ۱، ۲۹/ ۱/ ۴؛ ۵۸/ ۱۰؛ ۵۸/ ۱۷ رقم ۲؛ ۹۶/ ۶ رقم ۲ و فی کلها اقتباسات هذا الکتاب؛ ۹۶/ ۱۶ رقم ۱۸ و فیها ذکر تدوینه فی بیت انس- مسلم (ف ۲۶۱)، الصحیح، ۲۰/ ۱۷ رقم ۱۳۷۰، ۱۵۰۷؛ ۴۴/ ۵۰ رقم ۲۰۴، ۲۰۵- ابن ماجه (ف ۲۷۳) السنن ۲۱/ ۲۱- ابو داود (ف ۲۷۵) السنن، ۱۱/ ۹۹، ۱۹/ ۲۲- ۲۳، ۳۸/ ۱۱- البلاذری (ف ۲۷۷) انساب الاشراف ۱/ ۲۸۶، ۳۰۸- الترمذی (ف ۲۷۹) السنن، ۱۴/ ۱۶- النسائی (ف ۲۰۳) السنن ۴۵/ ۴۱- الطبری (ف ۳۱۰) تاریخ، سلسله اولی ص ۱۳۶۷ سطر ۱۳- ۱۴، ص ۱۳۵۹ سطر ۱۰- ۱۲- مطهر بن طاهر (تالیف ۳۵۵) البدء و التاریخ ۴/ ۱۷۹- الخطیب البغدادی (ف ۶۴۳) تقیید العلم ص ۷۲- ابن منظور (ف ۷۱۱)، لسان العرب، ماده برر، دسع، عقب، عقل، فرع، و تغ- المقریزی (ف ۸۴۵) إمتاع الاسماع ۱/ ۴۹، ۱۰۴، ۱۰۷ و قال: کانت معلقه بسیفه صلی اللّه علیه و سلم. ثم فی القسم الغیر المطبوع منه خطبه کوبرولو، ص ۱۰۳۵- ۱۰۳۶- الزرقانی (ف ۱۱۲۰) شرح المواهب اللدنیه للقسطلانی، المتوفی ۹۲۳، ۴/ ۱۶۸- ۱۶۹٫ النهایه لابن الاثیر، ماده امم، برر، دسع، ربع، عبط، عقب، عقل، فرح- المصنف لعبد الرزاق، رقم ۱۷۱۸۳، ۱۷۱۸۴، ۱۷۱۹۱، (و ارجع المحشی إلی السنن الکبری للبیهقی ۸/ ۲۵)- خلق افعال العباد للبخاری، طبع دهلی، ص ۲۹- المطالب العالیه لابن حجر، رقم ۱۴۸۶، ۱۴۹۳، ۱۸۵۶ (عن ابی یعلی)- مجمع الزوائد للهیثمی ۴/ ۲۰۶٫
انظر للبحوث سوی ما ورد فی ذکر تراجم هذه الوثیقه:
(بالعربیه): محمد حمید اللّه، اقدم دستور مسجل فی العالم (فی مباحث موتمر دائره المعارف به حیدرآباد الدکن ۱۹۳۸ م) ص ۹۷- ۱۲۴- یوسف العش، سقوط الدوله العربیه (ترجمه من الالمانیه لویلهاوزن).- صالح احمد العلی، تنظیمات الرسول الإداریه فی المدینه، فی مجله المجمع العلمی العراقی، بغداد، ج ۱۷، سنه ۱۹۶۹- اکرم العمری، اول دستور اعلنه الاسلام، فی مجله کلبه الإمام الاعظم، بغداد، عدد اول، ۱۳۹۲/ ۱۹۷۲، ص ۳۵- ۶۶- ایضا بحوث فی تاریخ السنه المشرفه، بغداد ۱۹۶۸- محمد عزه دروزه، سیره الرسول، مصر ۱۹۶۵، ط ثانیه، فی محله.
(اردو) مقاله طویله فی مجله برهان، دهلی من اکتبر ۱۹۳۹ إلی سبتمر ۱۹۴۰٫
) English (: M. Hamidullah, Administration of Justice in Early Islam, in
Islamic Culture, Hyderabad- Deccan 1937, XI, 164- 5- Joseph Hell, The Arab Ciuilization, trans by Khuda BaKhush Khan, 2 nded., II 25
f.- Sarjeant The Consititution of Medina, in: Islamic Quarterly,
London, VIII/ 1- 2, p. 3- 16- in an article in the monthly voice of Islam,
نامه ها و پیمانهای حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم ،ص:۱۰۳ Karachi,
2591،، ۵۰۱٫
)
Deutsch (: Alois Sprenger, Das Leben und die Lehre des Muhammed, 2 nded. 1869, III,
02- 03-LLubert Grimme .Muhammed . 1. 75- 81-
A Muller. Der Islamin
Morgen- undAbendland. I. 98- Joseph Hell siehe auf English- Ludolf
Krehl. Leben Muhammeds. p. 142- 8- Bebel, Muhammedanische
arabische Kultureperiod. Kap. 1. 2- Ranke, Weltges- chichte. V. 75 ff-
Wellhausen, Das arabische Reich und sein Sturz, p. 4- 10
) Francais (: M. Hamidullah, Documents sur la diplomatie musulmane
paris 1935, I, 20- 26- Le meme, Le prophete de l, Islam. sa uie et son
oeuvre, 4 eed. paris 1979, pp 341- 358.
و لا باس بان نذکر ان حدیث البخاریّ و ابی داود و غیرهما عن علیّ بن ابی طالب یجمع بین عدّه وثائق، رقم ۱، ۱/ الف، ۱۰۶، ۱۱۰ و غیرها فیما یظهر. نامه ها و پیمانهای حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم ۱۰۳ [متن پیمان صلح مدینه(۱)(پ ۱)] ….. ص : ۱۰۱
لنذکر ایضا ان ابن حنبل یروی اقتباساته عن عبد اللّه بن عمرو بن العاص، و ابن عابس و عائشه رضی اللّه عنهم.
(۱) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ (۱) هذا کتاب من محمّد النّبیّ [رسول اللّه] بین المومنین و المسلمین من قریش و [اهل] یثرب و من تبعهم فلحق بهم و جاهد معهم.
(۲) انّهم امّه واحده من دون الناس.
(۳) المهاجرون من قریش علی ربعتهم یتعاقلون بینهم و هم یفدون عانیهم بالمعروف و القسط بین المومنین.
(۴) و بنو عوف علی ربعتهم یتعاقلون معاقلهم الاولی، و کلّ طائفه تفدی عانیها بالمعروف و القسط بین المومنین.
(۵) و بنو الحارث [بن الخزرج] علی ربعتهم یتعاقلون معاقلهم الاولی، و کلّ طائفه تفدی عانیها بالمعروف و القسط بین المومنین.
(۶) و بنو ساعده علی ربعتهم یتعاقلون معاقلهم الاولی، و کلّ طائفه تفدی عانیها بالمعروف و القسط بین المومنین.
(۷) و بنو جشم علی ربعتهم یتعاقلون معاقلهم الاولی، و کلّ طائفه تفدی عانیها بالمعروف و القسط بین المومنین.
(۸) و بنو النّجّار علی ربعتهم یتعاقلون معاقلهم الاولی، و کلّ طائفه تفدی عانیها بالمعروف و القسط بین المومنین.
نامه ها و پیمانهای حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم ،ص:۱۰۴
(۱) (۹) و بنو عمرو بن عوف علی ربعتهم یتعاقلون معاقلهم الاولی، و کلّ طائفه تفدی عانیها بالمعروف و القسط بین المومنین.
(۱۰) و بنو النّبیت علی ربعتهم یتعاقلون معاقلهم، و کلّ طائفه تفدی عانیها بالمعروف و القسط بین المومنین.
(۱۱) و بنو الاوس علی ربعتهم یتعاقلون معاقلهم الاولی؛ و کلّ طائفه تفدی عانیها بالمعروف و القسط بین المومنین.
(۱۲) و انّ المومنین لا یترکون مفرحا بینهم ان یعطوه بالمعروف فی فداء او عقل.
(۱۲ ب) و ان لا یحالف مومن مولی مومن دونه.
(۱۳) و انّ المومنین المتّقین [ایدیهم] علی [کلّ] من بغی منهم، او ابتغی دسیعه ظلم، او إثما، او عدوانا، او فسادا بین المومنین، و انّ ایدیهم علیه جمیعا، و لو کان ولد احدهم.
(۱۴) و لا یقتل مومن مومنا فی کافر، و لا ینصر کافرا علی مومن.
(۱۵) و انّ ذمّه اللّه واحده یجیر علیهم ادناهم، و انّ المومنین بعضهم موالی بعض دون النّاس.
(۱۶) و انّه من تبعنا من یهود فإنّ له النّصر و الاسوه غیر مظلومین و لا متناصر علیهم.
(۱۷) و انّ سلم المومنین واحده، لا یسالم مومن دون مومن فی قتال فی سبیل اللّه، إلّا علی سواء و عدل بینهم.
(۱۸) و انّ کلّ غازیه غزت معنا یعقب بعضها بعضا.
(۱۹) انّ المومنین یبی ء بعضهم عن بعض بما نال دماءهم فی سبیل اللّه.
(۲۰) و انّ المومنین المتّقین علی احسن هدی و اقومه.
(۲۰ ب) و انّه لا یجیر مشرک مالا لقریش و لا نفسا، و لا یحول دونه علی مومن.
(۲۱) و انّه من اعتبط مومنا قتلا عن بیّنه فإنّه قود به، إلّا ان یرضی ولیّ المقتول [بالعقل] و انّ المومنین علیه کافّه و لا یحلّ لهم إلّا قیام علیه.
(۲۲) و انّه لا یحلّ لمومن اقرّ بما فی هذه الصّحیفه، و آمن باللّه و الیوم الآخر ان ینصر محدثا او یوویه، و انّ من نصره، او آواه، فإنّ علیه لعنه اللّه و غضبه یوم القیامه، و لا یوخذ منه صرف و لا عدل.
(۲۳) و انّکم مهما اختلفتم فیه من شی ء، فإنّ مردّه إلی اللّه و إلی محمّد.
(۲۵) و انّ یهود بنی عوف امّه مع المومنین؛ للیهود دینهم و للمسلمین دینهم، موالیهم و انفسهم إلّا من ظلم و اثم، فإنّه لا یوتغ إلّا نفسه و اهل بیته.
(۲۶) و انّ لیهود بنی النّجّار مثل ما لیهود بنی عوف.
(۲۷) و انّ لیهود بنی الحارث مثل ما لیهود بنی عوف.
نامه ها و پیمانهای حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم ،ص:۱۰۵
(۱) (۲۸) و انّ لیهود بنی ساعده مثل ما لیهود بنی عوف.
(۲۹) و انّ لیهود بنی جشم مثل ما لیهود بنی عوف.
(۳۰) و انّ لیهود بنی الاوس مثل ما لیهود بنی عوف.
(۳۱) و انّ لیهود بنی ثعلبه مثل ما لیهود بنی عوف، إلّا من ظلم و اثم، فإنّه لا یوتغ إلّا نفسه و اهل بیته.
(۳۲) و انّ جفنه بطن من ثعلبه کانفسهم.
(۳۳) و انّ لبنی الشّطیبه مثل ما لیهود بنی عوف، و انّ البرّ دون الإثم.
(۳۴) و انّ موالی ثعلبه کانفسهم.
(۳۵) و انّ بطانه یهود کانفسهم.
(۳۶) و انّه لا یخرج منهم احد إلّا بإذن محمّد.
(۳۶ ب) و انّه لا ینحجز علی ثار جرج، و انّه من فتک فبنفسه و اهل بیته إلّا من ظلم و انّ اللّه علی ابرّ هذا.
(۳۷) و انّ علی الیهود نفقتهم، و علی المسلمین نفقتهم، و انّ بینهم النّصر علی من حارب اهل هذه الصّحیفه، و انّ بینهم النّصح و النّصیحه، و البرّ دون الإثم.
(۳۷ ب) و انّه لا یاثم امرو بحلیفه، و انّ النّصر للمظلوم.
(۳۸) و انّ الیهود ینفقون مع المومنین ما داموا محاربین.
(۳۹) و انّ یثرب حرام جوفها لاهل هذه الصّحیفه.
(۴۰) و انّ الجار کالنّفس غیر مضارّ و لا آثم.
(۴۱) و انّه لا تجار حرمه إلا بإذن اهلها.
(۴۲) و انّه ما کان بین اهل هذه الصّحیفه من حدث، او اشتجار یخاف فساده، فإنّ مردّه إلی اللّه و إلی محمّد رسول اللّه (صلّی اللّه علیه و سلّم)، و انّ اللّه علی اتقی ما فی هذه الصّحیفه و ابرّه.
(۴۳) و انّه لا تجار قریش و لا من نصرها.
(۴۴) و انّ بینهم النّصر علی من دهم یثرب.
(۴۵) و إذا دعوا إلی صلح یصالحونه و یلبسونه فإنّهم یصالحونه و یلبسونه، و انّهم إذا دعوا إلی مثل ذلک، فإنّه لهم علی المومنین إلّا من حارب فی الدّین.
(۴۵ ب) علی کلّ اناس حصّتهم من جانبهم الّذی قبلهم.
(۴۶) و انّ یهود الاوس موالیهم و انفسهم علی مثل ما لاهل هذه الصّحیفه مع البرّ المحض من اهل هذه الصّحیفه، و انّ البرّ دون الإثم لا یکسب کاسب إلّا علی نفسه، و انّ اللّه علی اصدق ما فی هذه الصّحیفه و ابرّه.
(۴۷) و انّه لا یحول هذا الکتاب دون ظالم او آثم، و انّه من خرج آمن و من قعد آمن بالمدینه، إلّا
نامه ها و پیمانهای حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم ،ص:۱۰۶
من ظلم و اثم، و انّ اللّه جار لمن برّ و اتّقی، و محمّد رسول اللّه (صلّی اللّه علیه و سلّم).
۱٫ یادآوری: نقطه گذاری متن عربی پیمان نامه ها و سندها، از مترجم است.
برگرفته از کتاب نامه ها و پیمانهای سیاسی حضرت محمد(ص)و اسناد صدر اسلام نوشته آقای محمد حمید الله

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *