حوادث، وقایع، هجرت، غزوه ها

غزوه ذات السویق

این غزوه در ماه ذی حجه دو ماه بعد از جنگ بدر صورت گرفت و علت آن آمدن ابو سفیان برای شبیخون بود.
موسی بن عقبه از ابن شهاب نقل میکند که چون خداوند متعال در جنگ بدر اشراف و بزرگان قریش را کشت، ابو سفیان بن حرب نذر کرد که بر سر خود روغن نمالد و غسل ننماید و با همسر خود تماس نگیرد مگر اینکه با پیامبر (ص) جنگ کند و اطراف مدینه را به آتش بکشد.
او همراه سی سوار و بنا بنقل بعضی با عدهای بیشتر پوشیده و ترسان از مکه بیرون آمد تا نذر و سوگند خود را ادا نماید، تا اینکه به یکی از نواحی مدینه بنام نبت رسید. یک یا دو تن از یاران خود را فرستاد تا نزدیکترین نخلستان مدینه را
______________________________
[ (۶۵)]- إذخر بکسر اول گیاهی است خوشبوی که آنرا کوم خوانند (منتهی الارب).
ترجمه دلائل النبوه ،ج۲،ص:۳۲۳
(۱) آتش بزنند.
آن دو چند خرما بن کوتاه از نخلستانهای عُریض را بآتش کشیدند و گریختند و ابو سفیان و یاران او هم ترسان و شتابان بسوی مکه بازگشتند.
پیامبر (ص) همراه گروهی از مسلمانان به تعقیب ایشان پرداخت تا به محل قرقره الکُدر [۶۶] رسیدند که به آنها دسترس نیافت و مراجعت فرمود.
ابو الاسود هم از عروه نقل میکند که پس از مراجعت مشرکان از جنگ بدر و کشته شدن سران ایشان، ابو سفیان نذر کرد که روغن بر سر خود نمالد و با همسر خویش تماس نگیرد تا وقتی که با پیامبر جنگ کند، ولی مردم که شاهد عذاب الهی بودند چنانکه او میخواست گردش جمع نشدند، این بود که فقط با سی سوار حرکت نمود که بحساب خود از عهده نذر و سوگند خویش برآید.
آنها براه افتادند تا در منطقه نَبْت فرود آمده و آهنگ عُریض نمودند، پیامبر و مسلمانان به فریادخواهی برخاستند و سوار شدند و به تعقیب آنها پرداختند و آنها گریختند و زاد و توشه خود را رها نمودند و این جنگ «غزوه سویق» نامیده شد.
یونس بن بکیر هم از ابن اسحق نقل میکند که ابو سفیان جنگ سویق را در ماه ذی حجه انجام داده است.
و ابن اسحق میگوید برایم از قول عبید الله بن کعب بن مالک نقل کردند که درباره این جنگ چنین میگفته است. چون ابو سفیان به مکه برگشت و گریختگان قریش هم از بدر بازگشتند، ابو سفیان نذر کرد که غسل جنابت انجام ندهد تا با محمد (ص) جنگ نماید.
او با دویست سوار از مکه بیرون آمد تا از عهده نذر و سوگند خود بیرون آید نجدیه را پیمود و کنار وادی نبت که با مدینه یک چاپار و یا همان حدود فاصله دارد فرود آمد، سپس شبانه براه افتاد و میان قبیله بنی نضیر فرود آمد و به سراغ
______________________________
[ (۶۶)]- نام ناحیهای است که میان آن و مدینه هشت منزل فاصله است (از حواشی سیره ابن هشام ص ۴۸ ج ۳).
ترجمه دلائل النبوه ،ج۲،ص:۳۲۴
(۱) حیی بن اخطب رفت و در خانه او را کوبید ولی حیی در بروی او نگشود و او را ترساند.
ابو سفیان از آنجا به سراغ سلام بن مشکم رفت که در آن موقع سالار و گنجینهدار بنی نضیر بود و از او اجازه دیدار خواست، او اجازه داد و از او پذیرائی نمود و شراب برایش آورد و پارهای از اخبار مردم را در اختیارش گذاشت.
ابو سفیان در آخر شب پیش اصحاب خود برگشت و گروهی از قریش را به کناره مدینه روانه کرد و آنها به کنارهای از مدینه که نامش عریض بود آمدند و وارد برخی از نخلستانها شدند، در آنجا مردی از انصار و هم پیمانش را که در کشتزار خود بودند کشتند و با شتاب برگشتند.
چون مردم متوجه ایشان شدند و خبر دادند، پیامبر (ص) به تعقیب ایشان بیرون آمد و تا قرقره الکدر پیش رفت اما ابو سفیان و یارانش گریختند، مقدار زیادی خوار و بار از کافران بجا مانده بود که به منظور سبکباری کیسهها را رها کرده و گریخته بودند.
هنگامی که پیامبر مسلمانان را به مدینه برگرداند، گفتند آیا ممکن است امید داشت که به ثواب غزوه و جنگ رسیدهایم؟ پیامبر فرمود آری.
ابن اسحق آنگاه اشعاری را که ابو سفیان سروده است و پاسخ آن را که کعب بن مالک داده است نقل کرده است.
بیهقی میگوید، گویا علت این که جنگ ابو سفیان را غزوه السویق نامیدهاند برای آن است که مقدار زیادی سویق [۶۷] از آنها بجا مانده است و خدای داناتر است.
______________________________
[ (۶۷)]- سویق: آرد گندم و جو پوست کنده که با شیر و روغن و عسل ترکیب شده باشد، این خوراک را در سفر همراه بر میداشتهاند
ترجمه دلائل النبوه ،ج۲،ص:۳۲۵
(۱)
برگرفته از کتاب ترجمه دلائل النبوه نوشته آقای ابوبکر احمد بن الحسین بن علی البیهقی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *