حوادث، وقایع، هجرت، غزوه ها

سیرت جاودانه پیامبر – شادمانی و سرور پیامبر (ص) در بدر

دقّت در سخنان سعد بن معاذ و مقداد نشان میدهد که نه پیشنهاد جنگ کردند و نه راه صلح را نشان حضرت دادند، بلکه کار را به رسول خدا (ص) واگذار نمودند و فقط اعلام کردند، در مقابل اوامر و نواهی پیامبر (ص) فرمانبردار و تسلیم بیچون و چرا هستند. این نهایت ایمان و غایت اخلاص و تسلیم است و اوج آگاهی و شعور. آنان در مقابل اراده خدا و رسول، ارزشی برای خود قائل نبودند؛ چنان که خدا فرمود:
______________________________
(۱). مسند احمد، ۳/ ۲۱۹؛ البدایه و النهایه، ۳/ ۲۶۳؛ صحیح مسلم، ۵/ ۱۷۰٫
(۲). البدایه و النهایه، ۳/ ۲۶۳- ۲۶۴٫
(۳). انفال (۸): ۵٫
سیرت جاودانه ،ج۱،ص:۶۰۵
وَ ما کانَ لِمُوْمِنٍ وَ لا مُوْمِنَهٍ إِذا قَضَی اللَّهُ وَ رَسُولُهُ اَمْراً اَنْ یَکُونَ لَهُمُ الْخِیَرَهُ مِنْ اَمْرِهِمْ. «۱»
و هیچ مرد و زن مومنی را نرسد که چون خدا و فرستادهاش به کاری فرمان دهند، برای آنان در کارشان اختیاری باشد.
یا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَیِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ. «۲»
ای کسانی که ایمان آوردهاید؛ در برابر خدا و پیامبرش (در هیچ کاری) پیشی مجویید و از خدا پروا دارید که خدا شنوای داناست.
سرور و شادمانی رسول خدا (ص) از این ایمان عمیق و تسلیم مطلق بود و بس. روایت کردهاند که رسول خدا (ص) در کنار نزدیکترین چاه بدر فرود آمد، حباب بن منذر وقتی مطمئن شد که انتخاب این موضع به فرمان خدا نبوده، پیشنهاد کرد که در نزدیکترین چاه فرود آیند و آنگاه چاههای دیگر را از بین برده و بر سر چاهی که فرود آمدهاند، حوضی بسازند و بدین ترتیب دست دشمن را از آب کوتاه کنند. رسول خدا (ص) پیشنهاد وی را پذیرفت و دستور داد که مطابق آن عمل کردند. از آن هنگام، حباب را «حباب ذو الرای» صاحب رای، نامیدند. «۳»
این روایت از دیدگاه ما درست نیست، زیرا
۱٫ عصمت پیامبر (ص) از خطا و نسیان به ضرورت عقل و نقل ثابت شده است. بدین ترتیب رای و عمل آن حضرت در همه امور درست است و خطا و اشتباه در آن راه ندارد.
۲٫ عدوه قصوی یعنی آن کناره وادی یلیل که دورتر از مدینه بود و مشرکان در آنجا فرود آمده بودند، دارای آب و زمینی مناسب بود، امّا در عدوه دنیا
______________________________
(۱). احزاب (۳۳): ۳۶٫
(۲). حجرات (۴۹): ۱٫
(۳). سیره ابن هشام، ۲/ ۲۷۲؛ تاریخ الخمیس، ۱/ ۳۷۶؛ سیره حلبی، ۲/ ۱۵۵٫
سیرت جاودانه ،ج۱،ص:۶۰۶
یعنی آن طرف وادی که به مدینه نزدیک بود، آب نداشت و چنان رمل بود که پا در آن فرو میرفت. «۱»
۳٫ ابتدا مشرکان در بدر فرود آمدند. بنابراین معقول نمینماید که در جایی بیآب فرود آیند و آب را برای دشمن بگذارند.
۴٫ به تصریح ابن اسحاق مشرکان وارد حوض شدند و رسول خدا (ص) دستور داد که احدی متعرّض آنان نشود. «۲» روشن است که منع دشمن از آب، با اصول اخلاقی و مبانی دینی و سیره رسول خدا (ص) سازگاری ندارد.
درست آن است که مسلمانان به آب دسترسی نداشتند. خداوند شبانه از آسمان بارانی فرو فرستاد که آب روان شد و حوضچهها را پرآب کردند، هم خود نوشیدند و هم به حیوانات دادند، خود را شستند و مشکهایشان را پرآب کردند. خداوند متعال در اشاره به همین مساله فرمود:
إِذْ یُغَشِّیکُمُ النُّعاسَ اَمَنَهً مِنْهُ وَ یُنَزِّلُ عَلَیْکُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِیُطَهِّرَکُمْ بِهِ وَ یُذْهِبَ عَنْکُمْ رِجْزَ الشَّیْطانِ وَ لِیَرْبِطَ عَلی قُلُوبِکُمْ وَ یُثَبِّتَ بِهِ الْاَقْدامَ. «۳»
(به یاد آورید) هنگامی را که (خدا) خواب سبک آرامشبخشی که از جانب او بود، بر شما مسلّط ساخت، و از آسمان بارانی بر شما فرو فروریزانید تا شما را به آن پاک گرداند، و وسوسه شیطان را از شما بزداید و دلهایتان را محکم سازد و گامهایتان را بدان استوار دارد.
راز ساخت حوض همین بود، نه آنچه میگویند. به هر تقدیر، مشرکان زودتر از مسلمانان در بدر فرود آمدند. آنان در عدوه قصوی یعنی آن کناره وادی که به سمت مکّه بود و چاههای آب در آنجا بود، چنان فرود آمدند که کاروان تجارتی در پشت سر آنان قرار گرفت. «۴» زمین زیر پای قریش سفت بود.
______________________________
(۱). بنگرید: فتح الغدیر، ۲/ ۲۹۱؛ الکشّاف، ۲/ ۲۰۳- ۲۲۳؛ تاریخ الخمیس، ۱/ ۲۷۵٫
(۲). بنگرید: الکامل فی التاریخ، ۲/ ۱۲۳٫
(۳). انفال (۸): ۱۱٫
(۴). سیره ابن هشام، ۲/ ۲۷۱- ۲۷۲؛ تاریخ الخمیس، ۱/ ۳۷۵؛ سیره حلبی، ۲/ ۱۵۴؛ دلائل النبوه
سیرت جاودانه ،ج۱،ص:۶۰۷
سپاه اسلام در عدوه دنیا یعنی این طرف وادی که به مدینه نزدیکتر بود و بیآب، فرود آمد. این زمین سست بود و غیر قابل رفت و آمد. این بدان معنی است که از لحاظ نظامی، زمین زیر پای مسلمانان نامناسب بود. در همان شب بارانی رسید که زمین شنزار غیر قابل رفت و آمد را برای مسلمانان محکم ساخت و زمین زیر پای قریش را از بسیاری آب غیر قابل عبور کرد. مسلمانان حوضچهها را پر از آب کردند. «۱»
برگرفته از کتاب سیرت جاودانه ترجمه الصحیح من سیره النبی الاعظم نوشته علامه سید جعفر مرتضی عاملی ترجمه دکتر محمد سپهری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *