حوادث، وقایع، هجرت، غزوه ها

سیرت جاودانه پیامبر – جانبازی حضرت علی (ع) در راه خدا

آمده است که خداوند متعال به جبرئیل و میکائیل وحی فرمود که من شما را با هم برادر کردم و عمر یکی را از دیگری بلندتر ساختم. کدام یک از شما برادرش را بر زندگی خود برتری میدهد؟ هر دو زندگی را برگزیدند. پس به آن دو وحی فرمود: چرا شما همانند علی بن ابی طالب نیستید؟ من او را با محمّد (ص) برادر کردم؛ علی در بستر محمّد (ص) خوابید و جان خود را به خاطر او به خطر افکند و زندگی او را بر زندگی خویش ترجیح داد. اکنون به زمین فرود روید و او را از گزند دشمن حفظ کنید. آن دو فرشته به زمین فرود آمدند، جبرئیل بالای سر علی و میکائیل پایین پای او ایستاد. آنگاه جبرئیل گفت: خوشا به حال کسانی چون تو ای فرزند ابو طالب؛ خدای متعال در برابر فرشتگان به تو مباهات میکند. آنگاه خداوند عزّ و جل این آیه را نازل فرمود:
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَوُفٌ بِالْعِبادِ. «۱»
______________________________
(۱). بقره (۲): ۲۰۷٫ بنگرید: اسد الغابه، ۴/ ۲۵؛ المستجاد، ۱۰؛ ثمرات الاوراق، ۳۰۳؛ البرهان فی التفسیر القرآن، ۱/ ۲۰۷؛ احیاء علوم الدین، ۳/ ۲۵۸؛ تاریخ یعقوبی، ۲/ ۳۹؛ شواهد التنزیل، ۱/ ۹۷؛ تذکره الخواص، ۳۵؛ تاریخ الخمیس، ۱/ ۳۲۵- ۳۲۶؛ مناقب خوارزمی، ۷۴؛ ینابیع الموده، ۹۲؛ الجامع لاحکام القرآن، ۳/ ۲۱؛ سیره حلبی، ۳/ ۱۶۸؛ فوائد السمطین، ۱/ ۳۳۰؛ مسند احمد، ۱/ ۳۳۱؛ دلائل الصدق، ۲/ ۸۱- ۸۲؛ روضه الواعظین، ۱۰۷؛ اللوامع، ۲/ ۳۷۵- ۳۷۷؛ نزهه المجالس، ۲/ ۲۰۹؛ الارشاد، ۳۱؛ خصائص الوحی، ۹۳- ۹۴؛ العمده، ۲۴؛ مستدرک حاکم، ۳/ ۴؛ کفایه الطالب، ۲۳۹؛ بحار الانوار، ۱۹/ ۳۹، ۶۴، ۸۰؛ فضائل احمد، ۱۲۴- ۱۲۵؛ التفسیر الکبیر، ۵/ ۲۰۴؛ خصائص الوحی المبین، ۹۳- ۹۴؛ المواهب اللدنیه، ۱/ ۶۰؛ غایه المرام، ۳۴۶؛ احقاق الحق (ملحقات)، ۳/ ۲۴- ۳۴؛ ۶/ ۴۷۹- ۴۸۱؛ ۸/ ۳۳۹؛ ۱۴/ ۱۱۶؛ ۲۰/ ۱۰۹- ۱۱۴؛ الغدیر، ۲/ ۴۸؛ الکوکب المضی، ۴۵؛ روض الاحباب، ۱۸۵؛ مکاشفه القلوب، ۴۲؛ توضیح الدلائل، ۱۵۴؛ ۱/ ۶۰؛ شواهد التنزیل، ۱/ ۹۷؛ ترجمه الامام علی من تاریخ دمشق، ۱/ ۱۳۷- ۱۳۸؛ کشف الغمّه، ۱/ ۳۱۰٫
سیرت جاودانه ،ج۱،ص:۴۵۱
و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا میفروشد، و خدا نسبت به (این) بندگان مهربان است.
به روایت اسکافی
همه مفسّران گفتهاند: فرموده خداوند متعال: وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ؛ درباره علی (ع) فرود آمد که در شب هجرت در بستر پیامبر (ص) خوابید. «۱»
از آنچه گذشت به روشنی دروغ فضل بن روزبهان روشن میشود که مدّعی است بیشتر مفسّران عقیده دارند که این آیه درباره زبیر و مقداد فرود آمد؛ آنگاه که به فرمان رسول خدا (ص) مامور شدند تا خبیب بن عدی را از چوبهای که مردم قریش او را به دار آویخته بودند، پایین آورند. در مکّه خبیب را به دار آویخته بودند و اطراف او را چهل تن از مشرکین محاصره کرده بودند.
زبیر و مقداد با فداکاری و از جانگذشتگی توانستند خبیب را از دار پایین بیاورند. در این هنگام آیه شریفه نازل شد. «۲»
علّامه مظفر نیز ادعای فضل را کذب محض میداند و میگوید:
مفسّران حتی سیوطی، رازی و زمخشری چنین چیزی نگفتهاند. در حالی که رازی همه دیدگاهها را در تفسیر این آیه آورده و سیوطی همه روایات را جمع کرده است. در کتاب الاستیعاب، در شرح حال خبیب آورده:
شخصی که رسول خدا (ص) برای پایین آوردن خبیب فرستاد، عمرو بن امیه ضمری بود و نامی از زبیر و مقداد نمیبرد. «۳»
با توجّه به آنچه گذشت، به گفته ابن تیمیه «۴» که به انکار فضائل امیر المومنین علی (ع) مشهور است، توجّه نمیشود.
______________________________
(۱). شرح نهج البلاغه، ۱۳/ ۲۶۲٫
(۲). دلائل الصدق، ۲/ ۸۲٫
(۳). همان.
(۴). سیره حلبی، ۲/ ۲۷٫
سیرت جاودانه ،ج۱،ص:۴۵۲
لازم میدانیم به این پرسش پاسخ دهیم که چرا مشرکان در شب هجرت تا صبح پشت دیوار خانه پیامبر (ص) ماندند؟ برخی گفتهاند: قریش به سوی دیوار خانه هجوم آوردند، زنی از داخل فریاد کشید؛ آنها به همدیگر گفتند: در میان قوم عرب زشت است که از ما چنین یاد کنند که دیوار خانه را بر روی دختران عمویمان فروریزیم. «۱»
برخی نیز عقیده دارند که ابو لهب راضی نشد، پیامبر (ص) را شبانه به قتل رسانند، چه جان زنان و کودکان در خطر بود. «۲»
شاید علّت این تاخیر در ورود به خانه هر دو مساله باشد و شاید به این علّت که مردم شاهد و نظارهگر قتل وی به دست همه قبایل باشند تا به این طریق حجت بر بنی هاشم تمام شود و نتوانند طلب ثار (خونخواهی) کنند. «۳»
برگرفته از کتاب سیرت جاودانه ترجمه الصحیح من سیره النبی الاعظم نوشته علامه سید جعفر مرتضی عاملی ترجمه دکتر محمد سپهری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *