حوادث، وقایع، هجرت، غزوه ها

سیرت جاودانه پیامبر – ثروت خدیجه و شمشیر علی (ع)

معروف است که اسلام با شمشیر علی (ع) و ثروت خدیجه (س) پیشرفت
______________________________
(۱). البدایه و النهایه، ۳/ ۸۴٫
(۲). شرح نهج البلاغه، ۱۳/ ۲۵۶٫
(۳). همان، ۱۴/ ۶۴؛ الغدیر، ۷/ ۳۵۸- ۳۵۷؛ تیسیر المطالب، ۴۹٫
سیرت جاودانه ،ج۱،ص:۳۶۸
کرد. پیامبر اکرم (ص) درباره شمشیر علی (ع) فرمود:
لا فتی الّا علیلا سیف الّا ذو الفقار درباره نقش علی (ع) در پیشرفت و گسترش اسلام، به هنگام سخن از جنگهای پیامبر (ص) بحث خواهیم کرد. از این رو بدان نمیپردازیم.
خدیجه (س) نیز اموال خود را خصوصا در دوران سخت محاصره سیاسی و اقتصادی شعب ابو طالب برای ادامه حیات مسلمانان محصور هزینه کرد.
معنای این سخن چیست؟ گوینده چه هدفی از طرح این مطالب دارد؟ آیا بدان معنی است که خدیجه (س) به مردم رشوه میداد تا مسلمان شوند؟ آیا میتوان در تاریخ حتی یک مورد پیدا کرد که چنین کاری صورت گرفته باشد؟ شاید بگویید: پیامبر اکرم (ص) برای جلب قلوب مردم اموالی به آنان میداد تا به اسلام علاقهمند شوند. قضیه غنایم حنین روشنترین دلیل بر این مطلب است و احدی سهم «مولفه قلوبهم» را در اسلام و گسترش آیین یکتاپرستی انکار نمیکند.
پاسخ این است که آنچه میگویند بدان معنی نیست که برای پذیرش اسلام رشوه میگرفتند، بلکه هدف اسلام این است که آنها در محیط اسلامی زندگی کنند و با دید مثبت و بینش سلیم به اوضاع و احوال بنگرند و موانع روانی، سیاسی و یا اجتماعی از سر راه آنان برداشته شود. از این رو پرداخت چنین اموالی به آنان کمک میکرد تا در بیشتر موارد بر این موانع خیالی فایق آیند و در فضای اسلامی بسربرند و ویژگیها و اهداف اسلام را بهتر فهم کنند تا از این طریق با پاسخهای قانع کننده وجدانی و فکری به حقانیت و اهداف بلند اسلام پی ببرند.
در میان همین افراد هستند کسانی که فکر میکنند اسلام آنان را از مال و ثروت و دیگر امتیازات مورد علاقه محروم کرده است. پس چرا اسلام در خفا برای این کابوس کینهساز و مضرّ به مصالح خویش، برنامهریزی نکند؟ از این رو هرگاه به او مالی داده و چنین تفهیم شود که اسلام مخالف مال و ثروت
سیرت جاودانه ،ج۱،ص:۳۶۹
نیست:
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِینَهَ اللَّهِ الَّتِی اَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّیِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ. «۱»
(ای پیامبر؛) بگو: زیورهایی را که خدا برای بندگانش پدید آورده، و (نیز) روزیهای پاکیزه را چه کسی حرام گردانیده است؟
در این صورت ممکن است، قانع شود که هدف اسلام جز تاکید بر انسانیت آدمی به عنوان معیار حقیقی ارزش انسان چیزی نیست و ثروت، قدرت، زیبایی، جاه و مقام را در این باره از دیدگاه اسلام ارزشی نباشد. از این رو اسلام میکوشد زندگی انسان را در این مسیر ساماندهی کند تا در دنیا و آخرت سعادتمند باشد.
اموال خدیجه (س) نه به عنوان رشوه به کسی داده شد تا مسلمان شود و نه به احدی از مولفه قلوبهم، بلکه صرفا برای حفظ جان و زندگی مسلمانانی هزینه شد که به خاطر اسلام و آرمانهای والای آن سختترین مصائب و رنجها را به جان خریدند؛ مسلمانانی که قریش از جنگ با آنان به هر وسیله غیر انسانی و ضدّ اخلاقی حتی فقر و گرسنگی کوتاهی نکرد. از اینرو ثروت خدیجه (س) صرف اداره زندگی کسانی شد که در معرض خطرهای بزرگی قرار داشتند و از این راه به آیین اسلام خدمت کردند. همین معنای سخن آنهاست که میگویند: اسلام با ثروت خدیجه پابرجا ماند.
ثروت خدیجه که در دوره محاصره در شعب ابو طالب خرج شد، غالبا اموالی بود که از آن برای سدّ جوع و پوشش بدن استفاده میشد و الّا از آنجا که در غالب اوقات امکان خریدوفروش برای آنان فراهم نبود، در راههای دیگر هزینه نشد.
از سوی دیگر به دلیل موقعیت و وسعت شهر مکّه، ثروت هر چه هم زیاد
______________________________
(۱). اعراف (۷): ۳۲٫
سیرت جاودانه ،ج۱،ص:۳۷۰
بود، محدود به شمار میرفت و کاربرد چندانی نداشت. زیرا مکّه، شهر بسیار بزرگی نبود، بلکه در مقایسه با قریه، بزرگ به نظر میرسید. از این رو در قرآن «ام القری» نامیده شده است. همواره در چنین شهری به لحاظ محدودیت، قدرت و توانمندیهای آن، ثروت محدود باقی میماند.
برگرفته از کتاب سیرت جاودانه ترجمه الصحیح من سیره النبی الاعظم نوشته علامه سید جعفر مرتضی عاملی ترجمه دکتر محمد سپهری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *