دیدگاه های دیگران

زهری و تبرئه قاتل حمزه

سومین محور در تحت الشعاع قرار دادنِ شخصیت حضرت حمزه، تبرئه غلام وحشی، قاتل او و کمرنگ کردن جنایت وی نسبت بهآنحضرت میباشد.
و این مطلب را از زبان خود وحشی نقل کرده و قتل مسیلمه را به او مستند نموده واین قتل را کفاره آن جنایت هولناک
ص: ۱۸۶
نسبت به حضرت حمزه قرار دادهاند.
و این داستان نیز در صحیح بخاری بهفاصله کمی، پس از نقل داستان شراب خوردن حمزه نقل شده است و ما اکنون ترجمه آن بخش از جریان را که به بحث ما مربوط است، در اینجا میآوریم:
آری، بخاری از جعفربن عمر نقل میکند که بههمراه عبیداللَهبن عدی وارد شهر حمص شد و چون وحشی در آن شهر سکونت داشت خواستند با وی ملاقات کنند و چگونگی به شهادت رساندن حمزه را از زبان خود او بشنوند، وحشی هم این جریان را، از آغاز تصمیمگیری بر قتل آنحضرت تا مرحله آخر، توضیح داد و افزود: پس از گذشت مدتی از این ماجرا، بهملاقات پیامبر صلی الله علیه و آله رفتم، آن حضرت وقتی مرا شناخت، فرمود: از من دورشو تا قیافه وچهرهات رانبینم؛
«فَهَل تَسْتَطِیع ان تغیب عنیوَجهک؟».
وحشی میگوید: من هم تا پیامبر زنده بود با او مواجه نشدم و پس از رحلت آنحضرت، چون از خروج «مُسیلمه کذاب» آگاهی یافتم، به خود گفتم: خوب است من هم در جنگ با او با مسلمانان شرکت کنم و اگر بتوانم در این جنگ او را بکشم، کفاره قتل حمزه خواهد شد؛ زیرا اگر مسلمانی را کشتهام، در مقابل آن کافری را هم بههلاکت رسانیدهام. در صحنه جنگ مسیلمه را دیدم که مانند شتری خشمگین به دیوار کهنهای تکیه کرده بود، حربهام را بهسویش نشانه رفتم که به سینهاش فرو رفت و از پشت سرش بیرون آمد و همزمان مردی از انصار فرا رسید و شمشیر بر فرقش زد و
ص: ۱۸۷
بدینگونه، مسیلمه بهدست ما، هلاک گردید. (۱) ۲۳۰ و این مضمون ماجرای تبرئه قاتل حضرت حمزه بود که بخاری آن را نقل کرده است. البته همراه با تغییر و اصلاح و با حذف جملاتی که بیانگر روحیه شقاوتپیشه وحشی است.
و متن کامل آن را ابن کثیر از ابن اسحاق، پیشوای مورخان چنین آورده است که: جعفر بن عمر میگوید در دوران معاویه، در مسیر خود به دمشق، بههمراه «عبیداللَه بن عدی» وارد «حِمص» شدیم و از شخصی سراغ وحشی را، که در این شهر سکونت داشت (۲) ۲۳۱ گرفتیم تا چگونگی بهشهادت رسانیدن حمزه را از زبان خود او بشنویم. راهنمای ما در ضمن معرفی منزل وحشی گفت: چون او دائمالخمر و همیشه سرمست است، در صورتی میتواند به پرسش شما پاسخ دهد که در حال عادی باشد و گرنه او را به حال خود رها سازید و از پرسش و پاسخ صرف نظر کنید. (۳) ۲۳۲ و اکنون در این ماجرا، این پرسش مطرح میشود که آیا

۱- . صحیح بخاری، کتاب المغازی، باب قتل حمزهبن عبدالمطلب حدیث شماره ۳۸۴۴
۲- . حموی در معجم البلدان مینویسد: «حِمص» بکسرحاء، شهری مشهور، قدیمی و بزرگ است که در وسط راه دمشق به حلب واقع شده و ساکنان این شهر، در اثر بدیِ آب و هوا، مردمانی کم عقل و در حماقت مثالزدنی هستند و آنان در جنگ صفین جدیترین و دشمنترین مردم نسبت به علی بن ابیطالب بودند و دیگران را به جنگ با آنحضرت تشویق و ترغیب میکردند.
۳- . البدایه والنهایه، ج ۴، صص ۲۰- ۱۹
ص: ۱۸۸
اصلًا مساله قتل مسلیمه کذاب که مورد ادعای وحشی است و پس از سالیان متمادی و در منطقه دور از حجاز و در یک جلسه خصوصی مطرح شده است، تا چه حد میتواند از صحت و درستی برخوردار باشد و آیا این مطلب از فردی دائمالخمر، خودستایی و کم رنگ کردن جنایت هولناکش در قتل حضرت حمزه نبوده؟ و اصلًا او بههنگام پاسخگویی در حال عادی بوده یا در اثر مستی عقل و هوش را از دست داده بود؟
آری، ادعایی است از جنایتکارِ دائم الخمر، آنهم به نفع خودش!
ابن کثیر نیز از ابن هشام نقل میکند که وحشی دائمالخمر بوده و در تمام دوران زندگیاش در حجاز، بارها و بارها حد شرابخواری بر وی جاری شده بود؛ تا آنجا که سرانجام، نام او از دیوان بیتالمال حذف گردید و برای اینکه زندگی آزاد و بدون مانع خود را در زیر سایه امویها و دشمنان اهلبیت ادامه دهد، حجاز را بهسوی شام ترک کرد و در شهر «حِمص» اقامت گزید و در همان شهر هم از دنیا رفت. (۱) ۲۳۳ همانطورکه ملاحظه کردید، داستان کشته شدن مسیلمه کذاب بهدست غلام وحشی، از خود وحشی نقل شده است که در درستی تاریخ و نقل حوادث، دارای هیچ اعتبار و ارزش خبری نیست و عقل سلیم و فکر صائب، از پذیرفتن آن امتناع

۱- . البدایه والنهایه، ج ۴، صص ۲۰- ۱۹
ص: ۱۸۹
دارد؛ زیرا این جریان را دروغپردازی و خودستایی از یک جنایتکاربزرگ و دائمالخمر تلقی میکند که میخواهد با سرهم کردن آن دروغ، جنایتِ هولناک خود درباره حضرت حمزه و ضربهای که به اسلام و مسلمین وارد کرده را کم رنگ کند و به فراموشی بسپارد.
ولی به هرحال، همین داستان ساختگی و بیارزش، از سوی دشمنان و مخالفان حضرت حمزه، به عنوان حلقه سوم و مکمل دو حلقه گذشته از سلسله دروغها در محکومیت و موهون ساختن آنحضرت بهکار گرفته شده است و در منابع و کتابهای حدیثی، که دستمایه و
ساخته شده حکومتهای اموی است، بهجای مانده است زیرا:
الف:
خواننده این کتابها، که متاسفانه اکثریت مسلمانان را تشکیل میدهد، در این کتابها نه تنها درباره حضرت حمزه کوچکترین فضیلت و حرکتی درحمایت ازاسلامنمیبیند، بلکه او را حتی بهعنوان یکی از اقوام و عشیره پیامبر صلی الله علیه و آله و یا بهعنوان یکی از صحابه و یاران آنحضرت هم نمیشناسد.
ب:
و در محور دوم، حضرت حمزه فردی می خوار، خشن و جسور شناسانده شده، که با تشویق کنیزکی خواننده، بهسوی شتران امیر مومنان علیه السلام هجوم میبرد و کوهان و پهلوی آنها را زنده زنده میدرد و جگر آنها را به همپیالگیهایش ارمغان میبرد، آنگاه جسارت و تهدید را نسبت به پیامبرخدا صلی الله علیه و آله به جایی میرساند که آنحضرت به خاطر ترس
ص: ۱۹۰
از جانش، از برابرِ او به عقب و قهقری بر میگردد!
ج:
و بالاخره در حلقه سوم از این تلاش، قاتل حمزه در چهرهای ظاهر شده که جنایت او نسبت به آنحضرت توجیه وعملکرد وی در کشتن ومُثله کردن دومین حامیتوحید، با کشتن مسیلمه کذاب جبران میگردد و گناه و خطای اول او با اقدام دومش بخشوده میشود.
و بدینگونه، از حضرت حمزه، آن بزرگ شهیدِ اسلام و حامی توحید و مُثله شده بهدست سردمداران کفر و الحاد انتقام گرفته میشود و او پس از مظلومیت درجنگ احُد بار دیگر در صف مظلومان تاریخ قرار میگیرد و از طریق فرهنگی با شخصیت او مبارزه میشود و این مبارزه در پهنه تاریخ و تا همیشه ادامه مییابد. (۱) ۲۳۴

۱- . در شخصیت ابن شهاب زهری از منافع زیر استفاده شده است: صحیح بخاری، صحیح مسلم، تهذیب التهذیب، سیر اعلام النبلاء، البدایه والنهایه، تنقیح المقال، روضات الجنات، تاریخ الخلفاء، مروج الذهب، مجله تخصصی علومالحدیث شماره ۵ مقاله فاضل ارجمند سدیدالدین حسینی و مجله الفکر الاسلامی شماره ۲۷ مقاله فاضل سخت کوش حسین غیب الهرساوی.
ص: ۱۹۱
برگرفته از کتاب حمزه سید الشهدا علیه السلام نوشته آقای محمد صادق نجمی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *