احادیث و سخنان, سیره عملی و رفتاری

رسول اکرم (ص) و آداب جهاد

رسول اکرم (ص) و آداب جهاد

با توجه به اهداف عظیمی که اسلام از جنگ و جهاد دارد، «پیکار» دارای شرایط خاصی است که با رعایت آنها، جهاد بهتر صورت می­گیرد و نتایج ویژه­ای بر آن مترتب می­­گردد و آنها از این قرارند:

۱٫ توکّل به خداوند
از وعده­های حتمی خداوند، نصرت و یاری مؤمنان در جهاد با دشمنان خداوند می­باشد، و بی­شک این دست غیبی الهی بود که رسول اکرم صلی الله علیه و آله و اصحاب اندک و انگشت شمار او را در آن دوران سخت یاری رسانید. به این حقیقت، قرآن کریم این گونه اشاره می کند:)یا أَیّهَا النّبِیّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنینَ عَلَی الْقِتالِ إِنْ یَکُنْ مِنْکُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ یَغْلِبُوا مِائَتَیْنِ……[۲۴] (ای پیامبر! مؤمنان را بر جهاد ترغیب نمای. اگر از شما بیست نفر شکیبا باشند، بر دویست نفر چیره می شوند…
پیامبراکرم۶ این درس بزرگ را به مسلمین جهان داده است که نباید هیچ گاه از رحمت و عنایات غیبی الهی غفلت کرد و با «توکّل» می­­توان پیروز میدان شد. امام صادق۷ می­فرماید:
«وقتی پیامبر خدا۶ می­خواست گروهی را به جنگ بفرستد، آن را فرا می خواند و او را در کنار خود و اصحابش می­نشاند و می فرمود: «سیروا بِسمِ اللهِ و باَللِه وَ فی سَبیل اللِه و علی مِلّهِ رَسُولِ الله۹؛[۲۵] به نام خدا، برای خدا، در راه خدا، و به روش رسول خدا (توکّل برخدا) حرکت کنید.»

۲٫ صبوری و استقامت در مشکلات
یکی از عوامل مهم برای کسب نتایج مطلوب در جهاد، بردباری و عدم سستی است. خداوند متعال، روحیه ویژه­ای به پیامبراکرم۶ و مؤمنان داده است، و در صورت بردباری و تحمل مشکلات، به آنان مژده پیروزی و سرافرازی داده است: )وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ اْلأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ([۲۶] سستی نکنید و ناراحت (از نتیجه و اینده) نباشید و شما پیروز هستید، اگر با ایمان باشید.
عمران بن حصین می­گوید: «وقتی مردم در روز جنگ احد بر اثر شکست ابتدائی مسلمین از مشرکین از اطراف رسول اکرم۶متفرق شدند، علی علیه السلام درحالی که شمشیرش را حمائل کرده بود، در مقابل پیامبراکرم۶ ایستاد و به دفاع از او پرداخت. آن حضرت از او پرسید: یا علی! چرا تو مانند دیگران فرار نمی­کنی؟حضرت علی علیه السلام چنین فرمود: «یا رَسوُلَ الله اَرجعُ کافِراً بَعد اسلامی؛ ایا من بعد از اسلام آوردن به کفر باز گردم؟» [۲۷]
و این نکته، از صلابت و استقامت این دو بزرگوار در جنگ و جهاد، حکایت دارد.
۳٫ تعدی نکردن به حقوق انسانها
در عرف بین المللی، «جنگ» چیزی جز قتل و غارت و اسارت، معنا و مفهومی ندارد؛ ولی دستورهای اسلام و سفارش­های پیامبراکرم۶غیر از این می­باشد و اسلام از مسلمانان خواسته است که فقط با افرادی که در جنگ شرکت دارند، به پیکار برخیزند و به دیگران و حتی بدون دلیل و مصلحت، به «طبیعت» تعرض نکنند: )وَ قاتِلُوا فی سَبیلِ اللّهِ الّذینَ یُقاتِلُونَکُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنّ اللّهَ لا یُحِبّ الْمُعْتَدینَ([۲۸]؛ در راه خدا با آنان که با شما به جنگ بر می­خیزند ، جهاد کنید، ولکن ستمکار نباشید که خداوند ظالمان را دوست ندارد.
پیامبراکرم۶در فرمایشی زیبا، حفظ حقوق دیگران را در جنگ، این گونه بیان می فرماید: « لا تَغدروا و لا تغلّوا و لا تمثّلوا و لا تقطعوا شجراً الاّ ان تضطرّوا الیها و لا تقتلوا شیخاً فانیاً و لا صبی و لا امرأه؛[۲۹] مکر و حیله نکنید، خیانت نکنید، کشته­های دشمن را مثله نکنید، درختی را قطع نکنید، مگر آنکه ناچار شوید، پیرمرد و کودک و زنی را نکشید».
برخلاف جنگ های مرسوم جهان که از هرگونه وسیله­ای برای کشتن بندگان خدا بهره می­گیرند. پیامبراکرم۶ این روش­ه را ناجوان مردانه می­خواند. حضرت علی علیه السلام در این باره می­فرماید: «نَهی رَسُولُ الله اَن یلقی السّمُّ فی بِلاد المُشرکینَ؛[۳۰] رسول خدا صلی الله علیه و آله نهی کرده است که سمّ در بلاد مشرکین استعمال گردد.

پی نوشت ها:
[۲۴] . انفال، / ۶۵
[۲۵] . بحارالانوار، ج ۱۰۰، ص ۲۵
[۲۶]. آل عمران، / ۱۳۹
[۲۷].مستدرک الوسائل، ج ۲، ص ۲۵۶٫
[۲۸]. بقره، / ۱۹۰٫
[۲۹]. الوافی، ج ۲، جزء۹، ص ۱۷٫

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *