احادیث و سخنان

دومین آرزوی جبرئیل همنشینی با علمای ربانی

(جدید)
دوّمین آرزوی جبرئیل که در حدیث مورد بحث عنوان گردیده همنشینی با علمای ربانی است. و از متن حدیث چنین استفاده می شود، که اهمیت و ارزش آن از عبادت فرشتگان بیشتر است. چرا که برای فرشتگان عبادت میسر است ولی همنشینی با انسان عالم مقدور نیست.
بنابراین باید این عمل یعنی همنیشنی با علما از اهمیت ویژه ای برخوردار باشد که جبرئیل آرزوی آن را می کند، پس برای درک اهمیت آن به ناچار باید به سراغ اهلبیت(علیهم السلام)برویم و ویژگیهای علمای ربانی را از زبان رهبران معصوم جویا شویم.
امیرالمؤمنین(علیه السلام) از پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله وسلم) روایت می کند که فرمود:
علما بر دو قسم اند:
یکی آنکه علم را فرا گرفته و سپس آن را به کار بندد این چنین شخصی رستگار است.
دوّم آنکه کسی علمی را به دست آورد لیکن به آن عمل نمی کند. چنین کسی در قیامت بوی بدی از او بلند می شود که تمام اهل جهنّم از آن بو در اذیّت و ناراحتی هستند و در میان اهل جهنّم از همه پشیمان تر و حسرت زده تر آن عالمی است که در دنیا مردم را به سوی خدا دعوت کرده و مردم هم به گفته او عمل نموده به بهشت می روند و او را به خاطر اینکه عمل نکرده به جهنّم می برند.
صفحه ۴۴
آری علم بی عمل نه تنها فایده ای ندارد بلکه زیانبار نیز هست. زیرا مردم به اعتبار اینکه او هرچه می گوید حق است می پذیرند ولی همین که دیدند او خود به گفته خویش عمل نمی کند. چنین می پندارند که او هر چه گفته صحت ندارد، برای اینکه اگر صحیح بود خود بدان عمل می نمود. و چه بسا یک لغزش از یک عالم ضربه بزرگی بر اسلام و مسلمین وارد نماید.
چنانکه در حدیثی از امیرالمؤمنین(علیه السلام) منقول است که فرمود: «زلّه العالم کانکسار السفینه تغرق و تغرق».
لغزش عالم همچون شکسته شدن کشتی است همانگونه که اگر کشتی اگر شکسته شد خود و سرنشینان همه غرق می شوند. لغزش عالم نیز موجب سقوط خود و پیروانش می گردد.(۱)
بنابراین عالم کشتی نجات مردم محسوب می شود چون مردم اغلب در دریای جهل و نادانی و غفلت غوطهورند و عالمان نیکوکردار، مردم را از گرداب هلاکت نجات می دهند.
ونیز در حدیث دیگری آمده که پیامبراکرم(صلی الله علیه وآله وسلم) علمای با عمل را افراد مورد اعتماد پیامبران معرفی کرده آنجا که می فرماید: «الفقهاء اُمناء الرسل ما لم یدخلوا فی الدّنیا قیل: یا رسول الله و ما دخولهم فی الدنیا؟ قال: اتباع السلطان، فاذا فعلوا ذلک فاحذروهم علی ادیانکم».(۲)
علمای با عمل افراد مورد اعتماد پیامبران هستند، تا وقتی که خود را در دنیای مادی فرو نبرده باشند از آن حضرت سؤال شد ای رسول خدا معنی فرو رفتن آنها در دنیا چیست؟ حضرت فرمود: منظور از فرو رفتن آنها در دنیا پیروی کردن از شاهان و سلاطین است. که اگر
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
۱ـ بحار طبع جدید ج ۲ ص ۵۸
۲ـ بحار طبع جدید ج ۲ ص ۳۶
صفحه ۴۵
چنین شد و شما عالمی را دیدید که تابع سلطان گردیده برای (حفظ) دینتان از (پیروی) او بر حذر باشید.
از این حدیث چند نکته به دست می آید:
۱ـ اینکه می فرماید: فقها (یعنی علمای بزرگ) افراد مورد اعتماد پیامبران هستند، پس غیر فقها را شامل نمی شود. چرا که منظور از فقها همین مراجع تقلید هستند که مردم باید اطاعت و پیروی از آنها را آویزه گوش قرار دهند.
۲ـ علمای مورد اعتماد پیامبران، باید در خط پیامبران الهی گام بردارند، و به طور جدی از گناه و خطای عمدی اجتناب کنند و به قول معروف پیامبرگونه باشند.
۳ـ پیامبران دنیا را هدف قرار نداده بلکه آن را پلی برای رسیدن به سعادت و سرمنزل مقصود قرار دادند، علمای مورد اعتماد پیامبران نیز باید زاهدانه زیست کرده و دلبستگی به این دنیا نداشته باشند.
۴ـ پیامبران همه موظف بودند که سلاطین جور و طاغوتهای زمان خود را موعظه و ارشاد کنند و اگر هدایت را نپذیرفتند از در مخالفت درآیند، علمای مورد اعتماد پیامبران هم که مراجع تقلید هستند باید چنین باشند.
۵ـ تابع سلاطین شدن مساوی است با دنیاپرستی و کسی که دنیاپرست شد و پارسا و وارسته نبود شایستگی جانشینی پیامبران را ندارد. زیرا تابع سلاطین شدن به معنی امضای کار آنها است.
۶ـ اینکه چنین علماییکه به وسیله پیروی از سلاطین، دنیاپرست و آلوده شدند، باید از آنها دوری نمود به این معنی که اولاً نباید از آنها تقلید کرد و ثانیاً اگر کسی ندانسته از آنها تقلید کرد واجبست پس از آگاهی تقلید خود را عوض کند. چرا که عمل بدون تقلید باطل و تقلید از چنین علمایی نیز باطل است.
۷ـ اینکه در حدیث نام از «سلطان» برده شده نه از پادشاه زیرا سلطان هم پادشاه را شامل می شود و هم غیر او مانند رئیس جمهور و امثال آن و «سلطان» به معنای وسیع آن
صفحه ۴۶
به هر زمامداری اطلاق می شود. و اگر منظور از «سلطان» پادشاه بود می توانست با کلمه ملک بیان کند که فقط به معنی پادشاه است.
بنابراین فقیه و مرجع تقلیدی که باید از او تقلید کرد کسی باید باشد که در خط هیچ زمامدار منحرفی قرار نگیرد، بلکه تا می تواند سلاطین را در خط خود درآورد، که در این صورت نه تنها اشکال ندارد بلکه روایت نیز بر آن صراحت دارد چنانکه امام صادق(علیه السلام)فرمود: الملوک حکام علی الناس و العلماء حکام علی الملوک.(۱)
یعنی پادشاهان حاکم بر مردم هستند ولی علما حاکم بر پادشاهانند، و پادشاهان حق حکومت بر علما را ندارند.
برگرفته از کتاب آرزوی جبرئیل نوشته: محمد باقر حسینی زفره ای اصفهانی درباره شرح و تفسیر حدیثی است که رسول اکرم درباره آرزوی جبرئیل بیان کرده اند

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *