احادیث و سخنان

امام شناسی در سخنان امام علی

اشاره
( مصدر روایت: پیامبر اسلام صلّی اللَّه علیه و اله و سلّم.
راوی: سلیم از ابو ذر و مقداد و سلمان فارسی.
موضوع: امام شناسی.
علی شناسی؛ فضائل علی، برتریهای انسانی، دانش علی، سرنوشت علی، دشمنان علی.)
متن:
سلیم گفت: ابو ذر و سلمان و مقداد مرا حدیث کردند، از علی علیه السّلام نیز شنیدم، گفتند: مردی بر علی بن ابی طالب علیه السّلام بالید، رسول خدا صلّی اللَّه علیه و اله و سلّم به علی گفت: ای برادر! تو بر تمام عرب ببال؛ چرا که در پسر عمّی گرامی ترین شانی و پدرت گرامی ترین پدر، برادرت گرامی ترین برادر، خودت گرامی ترین کس، نسبت گرامی ترین نسب، همسرت گرامی ترین همسر، فرزندانت گرامی ترین فرزندان، عمویت گرامی ترین عمو، در رنج و زحمت و بذل جان و مال در راه اسلام بزرگترین شانی و بردباریت کاملترین بردباری است و در پذیرش اسلام بر همه شان پیشی داری و در دانش بیشترین شانی، در خواندن کتاب خدا بر آنان برتری داری و داناترین شان به سنن خداوند هستی، و شجاع ترین شان در روز نبرد هستی و بخشنده ترین و پارساترین شان در دنیا و سخت کوش ترین شان در اجتهاد و خوش خلق ترین شان در اخلاق و راستگوترین شان در گفتار و دوست داشتنی ترین شان نزد خدا و من هستی.
پس از من سی سال خواهی زیست؛ خدای را بندگی خواهی کرد و بر ستم قریش صبر خواهی نمود، هر گاه یارانی یافتی با آنان در راه خدا جهاد خواهی کرد، با ناکثین و قاسطین و مارقین این امت بر اساس تأویل قرآن خواهی جنگید، آن گونه که همراه من بر اساس تنزیل قرآن جنگیدی، سپس شهید کشته خواهی شد، ریشت از خون سرت رنگین خواهد شد، قاتل تو در دشمنی و دوری از خدا و من، همانند
تاریخ سیاسی صدر اسلام / ترجمه کتاب سلیم، ص: ۱۳۷
کشنده ناقه صالح و قاتل یحیی بن زکریا و همسان فرعون ذو الأوتاد است.
ابان گوید: این حدیث را از قول سلیم و ابو ذر بر حسن بصری «۱» خواندم، گفت:
راست گفته سلیم، راست گفته ابو ذر؛ «علی بن ابی طالب را در دین و دانش و حکمت و فقه و رأی و نظر و مصاحبت پیامبر و فضل و سعه صدر و خاندان و دامادی رسول و دلیری در نبرد و بخشش و دستگیری بینوایان و دانش در قضاوت و رنج و شکنج در راه اسلام بر همه پیشی است، علی در همه چیز علی است، خدای رحمت کند علی را و بر او درود گوید». سپس گریست که ریشش تر شد.
ابان گوید: به او گفتم: ای ابا سعید! آیا هر گاه نام فرد دیگری غیر از پیامبر را بردی می گوئی: «صلی اللَّه علیه»؟ حسن گفت: «هر گاه نام مسلمانی را می برم بر او رحمت می فرستم و درود بر محمد و آل محمد است و علی بهترین آل محمد است». گفتم:
ای ابا سعید! از حمزه و جعفر و فاطمه و حسن و حسین هم بهتر است؟ گفت: «آری به خدا! او از آنان بهتر است و چه کسی شک دارد که او از آنان بهتر است؟» به او گفتم: در چه چیز بهتر است؟ گفت: «در اینکه بر علی نام شرک و کفر و بت پرستی و شراب نوشی نیاید، در اینکه علی در پیشی جستن بر اسلام و دانش به کتاب خدا و سنت پیامبرش از آنان برتر است، در اینکه پیامبر صلّی اللَّه علیه و اله و سلّم به فاطمه علیها السّلام فرمود: تو را به همسری بهترین فرد امتم درآوردم، اگر در امت بهتر از علی بود، او را جدا می کرد، و در اینکه رسول خدا میان اصحاب پیمان برادری بست و میان خود و علی برادری برقرار کرد، پس رسول خدا بهترین شخص و بهترین برادر است، و اینکه در روز غدیر خم ولایت او را مانند ولایت خویش بر مردم واجب کرد و فرمود: هر کس را من مولای اویم این علی مولای او است، و به او فرمود: تو نسبت به من همانند هارونی نسبت به موسی، و این سخن را به جز علی به فرد دیگری از اهل بیت و
______________________________
(۱)- ابو سعید حسن بن یسار بصری (۱۱۰- ۲۱ ه).
تاریخ سیاسی صدر اسلام / ترجمه کتاب سلیم، ص: ۱۳۸
امتش نگفت. علی را سابقه و مناقب بسیار است که احدی را از مردم جز او مانند آنها نیست». ابان گفت به حسن بصری گفتم: پس از علی بهترین این امت کیست؟
گفت: «همسرش فاطمه و دو پسرش حسن و حسین». گفتم: پس از اینها چه کسی؟
گفت: «جعفر و حمزه، همانا که بهترین مردم، اصحاب کساء هستند، کسانی که در باره شان آیه تطهیر نازل شد؛ پیامبر، علی، فاطمه، حسن و حسین را با خود زیر کساء برد و سپس فرمود: اینان مورد اعتماد من و عترت من در میان خاندانم هستند، خداوند از آنان ناپاکی و پلیدی را زدود و پاک و پاکیزه شان ساخت. ام سلمه گفت:
مرا با خود و آنان زیر کساء کن. به او فرمود: ای ام سلمه تو به خیر و در خیر هستی، اما این آیه فقط در باره من و اینان نازل شده است.» ابان گوید: گفتم: پناه بر خدا ای ابا سعید! در شگفتم از آنچه هم اکنون در باره علی روایت کردی و از آنچه از تو شنیده ام که در باره علی می گوئی! حسن بصری گفت: «ای برادر! با حرفهائی که شنیده ای دارم خونم را از دست این ستمگران زورگو حفظ می کنم که خدای لعنت شان کند، ای برادر! اگر آن حرفها را نزنم برایم چوب برمی دارند، حرفهائی را که شنیده ای می گویم تا به گوش آنان رسد و دست از من بردارند، و منظورم از دشمنی با علی در آن سخنان، غیر از علی بن ابی طالب علیه السّلام است و آنان می پندارند که من دوستدارشان هستم. خداوند فرموده: «بدی را به بهترین وجه از خود دور کن «۱» و این یعنی تقیه».
این گزارش در این منابع نیز آمده است:
مجلسی/ بحار ۴۰/ ۱، ۶۸، ۹۳،+ طبرسی/ احتجاج ۱/ ۲۲۹+ شاذان بن جبرئیل/ الفضائل ۱۴۵+ رازی/ نزهه الکرام ۵۵۶+ ابن ابی الحدید/ شرح نهج البلاغه ۴/ ۳۹۶٫+ ابن شهر آشوب/ مناقب ۱/ ۳۲۱٫
______________________________
(۱)- قرآن ۲۳/ ۹۶٫
تاریخ سیاسی صدر اسلام / ترجمه کتاب سلیم، ص: ۱۳۹
شرح حال، عقاید و آراء حسن بصری در این منابع آمده است:
ابن سعد/ طبقات ۷/ ۱۵۷- ۲۴۷٫+ ابن حبیب/ المحبّر ۳۷۸+ ابن قتیبه/ عیون الاخبار ۲/ ۳۴۴+ ابن قتیبه/ تأویل مختلف الحدیث ۱۲۱، ۱۲۲، ۲۲۳، ۲۲۴، ۲۶۴٫+ طبری/ تاریخ ۲/ ۱۴۶+ چاپ اروپا ۱۴۰۰، ۱۴۰۱، ۱۴۰۲٫+ جاحظ/ البیان ۱/ ۲۳۹، ۳۰۴، ۲/ ۲۲۶، ۳/ ۶۸- ۸۸٫+ قشیری/ الرساله ۷۱+ مکی/ قوت القلوب ۱/ ۱۵۳، ۳۱۲، ۳۰۴٫+ ابن عبد ربه/ العقد ۱/ ۱۲+ طبری/ تفسیر ۲۳/ ۸۴، ۱/ ۴۵۶- ۴۵۹٫+ ابن جوزی/ آداب الحسن البصری ۵۰- ۵۶+ ابن جوزی/ سیره عمر بن عبد العزیز ۱۲۱، ۱۲۴٫+ عطار/ تذکره الاولیاء ۱/ ۲۴+ ابن مرتضی/ المنیه و الامل ۱۴+ سید مرتضی/ الامالی ۱/ ۱۱۲+ ابو نعیم اصفهانی/ حلیه الاولیاء ۲/ ۱۳۰- ۱۵۸، ۳/ ۴- ۱۲٫+ ابن خلکان/ وفیات الاعیان ۱/ ۳۵۴- ۳۵۵٫+ زکی صفوت/ جمهره رسائل العرب ۲/ ۴۸۱- ۴۸۲، ۴۷۱- ۴۷۵٫+ طبرسی/ الاحتجاج ۲/ ۴۳٫ ن. ک: شرح حال و عقاید کلامی- سیاسی حسن بصری در: عبد الرحمن بدوی/ تاریخ تصوّف اسلامی (ترجمه محمود رضا افتخارزاده) معارف اسلامی. تهران. ۱۳۷۴ ش.

تاریخ سیاسی صدر اسلام / ترجمه کتاب سلیم، ص: ۱۴۰
برگرفته از کتاب تاریخ سیاسی صدر اسلام نوشته آقای ابو صادق سلیم بن قیس الهلالی العاوی الکوفی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *