القاب و کنیه ها

اسامی و القاب پیامبر از نگاه قرآن و احادیث

اسامی حضرت رسالت صلی الله علیه و آله
اسامی در حدیث
اسماء حضرت رسالت صلی الله علیه و آله دو قسم است: قسمی آن است که به حدیث ثابت شده و قسمی دیگر آن است که در قرآن واقع است؛ اما آنچه به حدیث ثابت شده است، هشت است: محمد، احمد، ماحی، حاشر و عاقب.

کَما قالَ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: لی أسْماءٌ؛ أنَا مُحمّدٌ و أنَا أحمَدُ وَ أَنا الماحی الّذی یمحُوا اللّه بِی الکُفرَ وَ أَنَا الْحاشِرُ الّذی یحشَرُ النّاسُ عَلی قَدَمی و أَنَا الْعاقِبُ.
یعنی منم محمد و احمد و ماحی که کفر به من محو شد و منم حاشر که مردمان را بر قدم من حشر کنند، یعنی بعد از من و منم عاقب، بدین حدیث پنج اسم ثابت شد:

۱ ـ محمد؛ آن اسمی است که حضرت عزت از نام خود مشتق گردانیده و وی را بدین نام مسمی ساخته و معنی او ستوده است.
۲ ـ احمد؛ یعنی ستاینده تر و پسندیده تر.
۳ ـ ماحی؛ یعنی محو کننده ظلمت ضلالت به نور هدایت.
۴ ـ حاشر؛ یعنی مقدم در حشر و نشر؛ چه اول گوهری که سر از صدف خاک برآرد آن حضرت خواهد بود.
۵ ـ عاقب؛ یعنی از پی در آینده و این کنایت است از آنکه بعد از وی هیچ نبی نباشد.

در حدیثی دیگر آمده حضرت فرمود: أَنَا محمّدٌ و أَنَا أحمدُ و أَنَا المُقَفّی وَ الْحاشِرُ و نَبِی التَّوْبَهِ و نَبِی الرَّحْمَهِ.
از این حدیث سه اسم دیگر معلوم شد: مقفی و نَبِی التّوبهِ و نَبی الرَّحْمَهِ.
اما مقفّی به معنی تابع است؛ یعنی آخر انبیا و این نیز اشارت به ختمیت بود؛
اما نبی التّوبه معنی توبه رجوع است، یعنی رجوع جمیع امم بدین وی خواهد بود چنانکه از مضمون کریمه -لِیظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ- به وضوح می پیوندد؛
اما نبی الرحمه، یعنی سبب رحمت عالیمیان.

اسامی حضرت در قرآن
اما آنچه در قرآن واقع است از اسامی آن حضرت، چهل و پنج است و ما هر یک را با آیتی که دال است بر آن، ذکر کنیم:
۱ ـ محمد؛ قال اللّه تعالی: مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّهِ. فتح: ۲۹٫
۲ ـ احمد؛ قال اللّه تعالی: وَ مُبَشِّرًا بِرَسُولٍ یأْتی مِنْ بَعْدِی اسْمُهُ أَحْمَدُ. صف: ۶ .
۳ ـ نبی؛ قال اللّه تعالی: یا أَیهَا النَّبِی حَسْبُکَ اللّهُ. انفال: ۶۴ .
۴ ـ رسول؛ قال اللّه تعالی: یا أَیهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیکَ. مائده: ۶۷ .
۵ ـ شاهد؛
۶ ـ مبشّر؛
۷ ـ نذیر؛
۸ ـ داعی؛
۹ ـ سراج منیر؛ قال اللّه تعالی: یا أَیهَا النَّبِی إِنّا أَرْسَلْناکَ شاهِدًا وَ مُبَشِّرًا وَ نَذیرًا * وَ داعِیا إِلَی اللّهِ بِإِذْنِهِ وَ سِراجًا مُنیرًا. (احزاب: ۴۶ ـ ۴۵)
۱۰ ـ منذر؛
۱۱ ـ هادی؛ قال اللّه تعالی: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ. رعد: ۷٫
۱۲ ـ شهید؛ قال اللّه تعالی: وَ جِئْنا بِکَ عَلی هوءُلاءِ شَهیدًا. نساء: ۴۱٫
۱۳ ـ ذکر؛ قال اللّه تعالی: قَدْ أَنْزَلَ اللّهُ إِلَیکُمْ ذِکْرًا رَسُولاً. طلاق: ۱۰٫
۱۴ ـ مذکر؛ قال اللّه تعالی: إِنَّما أَنْتَ مُذَکِّرٌ. غاشیه: ۲۱٫
۱۵ ـ رؤف؛
۱۶ ـ رحیم؛ قال اللّه تعالی: بِالْمُوءْمِنینَ رَوءُفٌ رَحیمٌ. توبه: ۱۲۸٫
۱۷ ـ فضل؛ قال اللّه تعالی: قُلْ بِفَضْلِ اللّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ. یونس: ۵۸٫
۱۸ ـ نور؛ قال اللّه تعالی: قَدْ جاءَکُمْ مِنَ اللّهِ نُورٌ. مائده ۱۵٫
۱۹ ـ مبین؛ قال اللّه تعالی: رَسُولٌ مُبینٌ. دخان: ۱۳٫
۲۰ ـ کریم؛ قال اللّه تعالی: إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ کَریمٍ. حاقه: ۴۰
۲۱ ـ مزمّل؛ قال اللّه تعالی: یا أَیهَا الْمُزَّمِّلُ. مزمل: ۱٫
۲۲ ـ مدثّر؛ قال اللّه تعالی: یا أَیهَا الْمُدَّثِّرُ. مدثر: ۱
۲۳ ـ حق؛ قال اللّه تعالی: قَدْ جاءَکُمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکُمْ. یونس: ۱۰۸
۲۴ ـ حنیف؛ قال اللّه تعالی: فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنیفًا. روم: ۳۰
۲۵ ـ برهان؛ قال اللّه تعالی: قَدْ جاءَکُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّکُمْ. نساء: ۱۷۴
۲۶ ـ بینه؛ قال اللّه تعالی: حَتّی تَأْتِیهُمُ الْبَینَهُ. بینه: ۱
۲۷ ـ ولی؛
۲۸ ـ نصیر؛ قال اللّه تعالی: وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْکَ وَلِیا وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْکَ نَصیرًا. نساء: ۷۵٫
۲۹ ـ عبد؛ قال اللّه تعالی: سُبْحانَ الَّذی أَسْری بِعَبْدِهِ. اسراء: ۱٫
۳۰ ـ اوّل؛ قال اللّه تعالی: أُمِرْتُ أَنْ أَکُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ. انعام: ۱۴٫
۳۱ ـ خاتم؛ قال اللّه تعالی: وَ لکِنْ رَسُولَ اللّهِ وَ خاتَمَ النَّبِیینَ. احزاب: ۴۰٫
۳۲ ـ مصدق؛ قال اللّه تعالی: مُصَدِّقًا لِما مَعَکُمْ. بقره: ۴۱٫
۳۳ ـ أمی؛ قال اللّه تعالی: النَّبِی اْلأُمِّی الَّذی یجِدُونَهُ مَکْتُوبًا. اعراف: ۱۵۷٫
۳۴ ـ بشر؛ قال اللّه تعالی: قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ. کهف: ۱۱۰٫
۳۵ ـ مؤمن؛ قال اللّه تعالی: الَّذی یوءْمِنُ بِاللّهِ وَ کَلِماتِهِ. اعراف: ۱۵۸٫
۳۶ ـ ساجد؛ قال اللّه تعالی: وَ کُنْ مِنَ السّاجِدینَ. حجر: ۹۸٫
۳۷ ـ مرسل؛ قال اللّه تعالی: إِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلینَ. یس: ۳٫
۳۸ ـ طه؛ یعنی طاهر و هادی قال اللّه تعالی: طه ما أَنْزَلْنا عَلَیکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقی. طه: ۱ ـ ۲٫
۳۹ ـ یس؛ قال اللّه تعالی: یس وَ الْقُرْآنِ الْحَکیمِ. یس: ۱ ـ ۲٫
۴۰ ـ حریص؛ قال اللّه تعالی: حَریصٌ عَلَیکُمْ. توبه: ۱۲۸٫
۴۱ ـ عزیز؛ قال اللّه تعالی: لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزیزٌ. توبه: ۱۲۸٫
۴۲ ـ مبارک؛ قال اللّه تعالی: وَ هذا ذِکْرٌ مُبارَکٌ. انبیاء: ۵۰٫
۴۳ ـ ستاره؛ قال اللّه تعالی: وَ النَّجْمِ إِذا هَوی. نجم: ۱٫
۴۴ ـ شاکره؛ قال اللّه تعالی: أَ لَیسَ اللّهُ بِأَعْلَمَ بِالشّاکِرینَ. انعام: ۵۳٫
۴۵ ـ رحمت؛ قال اللّه تعالی: وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلاّ رَحْمَهً لِلْعالَمینَ. انبیاء: ۱۰۷٫

پدید آورنده : کمال الدین حسین کاشفی (قرن ۱۰)
برگرفته از: http://www.hawzah.net

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *